75 lat temu szli w Marszu Śmierci. Mogiły znaczą trasę

Bogusław Kwiecień
Bogusław Kwiecień
Uroczystości w związku z 75. rocznicą Marszu Śmierci odbyły się na cmentarzu komunalnym w Brzeszczach Fundacja Pobliskie Miejsca Pamięci Auschwitz-Birkenau w Brzeszczach
W Brzeszczach znajduje się pierwsza zbiorowa mogiła ofiar Marszu Śmierci na długiej, sięgającej aż po Wodzisław i Gliwice trasie ewakuacji przez Niemców więźniów Auschwitz i jego podobozów. To była droga pełna cierpienia i śmierci.

W Brzeszczach znajduje się pierwsza zbiorowa mogiła ofiar marszu na długiej sięgającej aż po Wodzisław trasie ewakuacji więźniów. Wczoraj (19 stycznia) na tamtejszym cmentarzu odbyły się obchody 75. rocznicy Marszu Śmierci więźniów KL Auschwitz, których Niemcy wyprowadzili z obozu kilka dni przed wkroczeniem Armii Czerwonej do Oświęcimia.

- Niemcy zaplanowali, że kolumny więźniów składać się będą wyłącznie ze zdrowych i silnych ludzi, które zniosą trudy prawie 70-kilometrowego marszu. W rzeczywistości się wśród nich także osoby chore i słabe, które obawiały się, że gdy pozostaną w obozie, to czeka ich zagłada.

- Szybko okazało się, że dla wielu wyjście z obozu także oznaczało śmierć

– mówi Dagmar Kopijasz z Fundacji Pobliskie Miejsca Pamięci Auschwitz-Birkenau w Brzeszczach, która była organizatorem uroczystości.

Ewakuację obozu Auschwitz i jego podobozów Niemcy rozpoczęli 17 stycznia 1945 roku po ostatnim wieczornym apelu obozowym, do którego stanęło 56 tys. więźniów. Pierwsze kolumny z macierzystego obozu wyszły w ciemnościach konwojowane przez esesmanów.

- Ja tej skali, tego ogromu nie byłam w stanie ogarnąć

– opowiadała po latach Zofia Posmysz, znana pisarka i scenarzystka, była więźniarka Auschwitz, która przeżyła Marsz Śmierci.

Trasy wiodły z Oświęcimia przez Pszczynę do Wodzisławia oraz przez Tychy i Mikołów do Gliwic, gdzie czekały pociągi, które wywiozły więźniów dalej w głąb Rzeszy do obozów Ravensbrück, Mauthausen i Buchenwald. Historycy szacują, że w Marszach Śmierci zginęło co najmniej 9 tysięcy ludzi, ale podawane są i wyższe liczby sięgające nawet 15 tysięcy. - Świadectwem zbrodni dokonywanych na ewakuowanych więźniach są liczne mogiły. Na Śląsku jest ich blisko 60, a trzeba dodać, że Marsze Śmierci przeszły również terenami dzisiejszych Czech i Moraw, gdzie śladami po nich jest kolejnych 50 mogił – wylicza Dagmar Kopijasz.

Po wojnie świadkowie opowiadali o niewyobrażalnej gehennie więźniów. Był to bardzo mroźny styczeń. W nocy temperatura spadała do 20 stopni poniżej zera. Esesmani pędzili ich w lichych okryciach. - Na nogach mieli drewniane chodaki – podkreśla Grzegorz Siuta także z Fundacji Pobliskie Miejsca Pamięci. - Dzisiaj aż trudno sobie wyobrazić, co musieli przeżywać na tym potwornym mrozie – dodaje.

Od 17 do 21 stycznia 1945 roku główną drogą przez Brzeszcze przeszło około 25 tys. więźniów. Byli wśród nich więźniowie z podobozów m.in. Auschwitz-Bór/Budy i Auschwitz-Jawischowitz. Przedstawiciele brzeszczańskiej fundacji podkreślają, że okoliczna ludność starała się ratować więźniów. Zbiegłych ukrywano nawet po kilka tygodni.

- Wielu z tej kilkudziesięciotysięcznej grupy nie wytrzymało już na początku morderczej, pieszej trasy. Zginęli z wycieńczenia bądź kul SS-manów

– podkreśla Dagmar Kopijasz.

19 stycznia niemiecki burmistrz Brzeszcz nakazał mieszkańcom pochowanie zwłok zmarłych więźniów na odcinku od Rajska do granic Jawiszowic. Zebrano i pochowano 18 ciał kobiet i mężczyzn, w tym żydowskiego pochodzenia. Tylko pięć osób zdołano dotąd zidentyfikować.

Miejsce ich pochówku upamiętnia pomnik na cmentarzu w Brzeszczach, przy którym odbyły się uroczystości rocznicowe z udziałem delegacji z kraju i zagranicy, m.in. z Izraela, przedstawicielstw dyplomatycznych w Polsce: Niemiec, Ukrainy, a także przedstawiciele miejscowej społeczności i młodzież szkolna. W imieniu premiera Mateusza Morawieckiego wieniec złożył wicewojewoda małopolski Zbigniew Starzec.

* * *

W KL Auschwitz Niemcy pozostawili około 7 tys. skrajnie wyczerpanych i chorych więźniów, którzy 27 stycznia 1945 roku doczekali wyzwolenia, gdy na tereny obozu wkroczyli żołnierze 60. Armii Pierwszego Frontu Ukraińskiego.

Czytaj także

Wideo

Materiał oryginalny: 75 lat temu szli w Marszu Śmierci. Mogiły znaczą trasę - Gazeta Krakowska

Komentarze 6

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Podaj powód zgłoszenia

S
Smutek

Drogi Panie zgri znam częste sytuacje gdzie istnieją dwa chóry Przykład pierwszy chór to księża drugi chór to bracia zakonni Z podobnymi sytuacjami mamy do czynienia od wiadomych mi lat pomiędzy państwami Jak Pan każe tak służący musi wykonywać polecenia Pana Z poważaniem Jerzy W

z
zgri

Dlaczego Pan Cywiński ukrywa prawdę oświęcimską? Obóz był przeznaczony dla Polaków gdzie mordowano polską inteligencję.Dopiero w 2 poł.1942 r. przybyły transporty Żydów.Obama tylko o Żydach mówił.Większość Amerykanów nawet nie wie gdzie leży Polska i Europa.Komu jest nie na rękę prawda oświęcimska?

S
Smutek

Drodzy wierni moi czytelnicy pragnę poinformować was że przy wkroczeniu Armii Czerwonej na ziemie Polskie towarzyszyły nie tylko triumfalne kwiaty ale również rabunki i gwałty Rzucili się na magazyny i sklepy Rekwirowali opał zegarki spirytus i domowe sprzęty Bez dalszego komentarza Z poważaniem Jerzy W

z
zgri
20 stycznia, 16:40, Smutek:

Drogi bracie zgri muszę Cię zmartwić ja jako jeden z osób nielicznych poświęciłem swój wolny czas na wnikliwym czytaniu historii Auschwitz-Birkenau około 20 lat Być może że tylko ja posiadam ważny dokument który całkiem inaczej przedstawia historię KL Auschwitz-Birkenau Z poważaniem Jerzy W

Jak będziesz tylko tutaj pisał to nic nie da. Dowody trzeba rozpowszechniać na dużą skalę z decydentami którym zależy na prawdzie oświęcimskiej,gdyż większość jest nieświadoma.

S
Smutek

Drogi bracie zgri muszę Cię zmartwić ja jako jeden z osób nielicznych poświęciłem swój wolny czas na wnikliwym czytaniu historii Auschwitz-Birkenau około 20 lat Być może że tylko ja posiadam ważny dokument który całkiem inaczej przedstawia historię KL Auschwitz-Birkenau Z poważaniem Jerzy W

z
zgri

Kiedy wyjawią prawdę oświęcimską.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3